Huyết áp không ổn định - Nguyên nhân, dấu hiệu và cách kiểm soát hiệu quả

Huyết áp không ổn định là tình trạng chỉ số huyết áp thay đổi thất thường, lúc tăng cao, lúc giảm thấp trong thời gian ngắn. Tình trạng này có thể xuất phát từ thói quen sinh hoạt, căng thẳng hoặc một số vấn đề sức khỏe. Bài viết dưới đây của Omron sẽ giúp hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và các biện pháp kiểm soát huyết áp hiệu quả.

Huyết áp không ổn định là gì?

Huyết áp không ổn định là tình trạng chỉ số huyết áp thay đổi thất thường giữa các lần đo, có lúc tăng cao nhưng cũng có lúc giảm thấp hơn bình thường. Sự dao động này có thể xảy ra trong ngày hoặc giữa các ngày khác nhau, khiến huyết áp không duy trì được ở mức ổn định.

Theo American Heart Association (AHA), ở người trưởng thành khỏe mạnh, huyết áp được xem là bình thường khi chỉ số dưới 120/80 mmHg. Trên thực tế, huyết áp có thể thay đổi nhẹ theo nhịp sinh lý của cơ thể như khi vận động, căng thẳng hoặc thay đổi tư thế, nhưng những biến động này thường nằm trong phạm vi nhất định.

Chỉ số huyết áp tăng giảm thất thường có thể là dấu hiệu huyết áp không ổn định

Nguyên nhân huyết áp không ổn định

Huyết áp có thể dao động do nhiều yếu tố liên quan đến tâm lý, chế độ sinh hoạt hoặc tình trạng sức khỏe. Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến theo Cleveland Clinic:

• Căng thẳng: Căng thẳng hoặc lo âu kéo dài có thể khiến cơ thể giải phóng các hormone như adrenaline và cortisol. Những hormone này làm tim đập nhanh hơn và mạch máu co lại, từ đó khiến huyết áp tăng tạm thời và dễ dao động.

• Ăn uống không hợp lý: Chế độ ăn nhiều muối, thực phẩm chế biến sẵn hoặc chất béo bão hòa có thể làm tăng áp lực lên thành mạch máu và ảnh hưởng đến huyết áp. Ngoài ra, một số thực phẩm chứa tyramine như thực phẩm lên men, dưa muối hoặc phô mai ủ lâu cũng có thể tác động đến huyết áp ở một số người. Việc thiếu các khoáng chất cần thiết như kali, magie và canxi cũng có thể làm giảm khả năng điều hòa huyết áp của cơ thể.

• Hiệu ứng áo choàng trắng: Hiệu ứng áo choàng trắng là tình trạng huyết áp tăng tạm thời khi đo tại cơ sở y tế do tâm lý lo lắng hoặc căng thẳng. Trong nhiều trường hợp, khi người bệnh thư giãn hoặc đo huyết áp tại nhà, chỉ số huyết áp có thể trở lại bình thường.

• Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến huyết áp như thuốc chống viêm không steroid (NSAID), thuốc cảm cúm, thuốc dị ứng hoặc thuốc chống trầm cảm. Nếu sử dụng trong thời gian dài hoặc không đúng liều lượng, các thuốc này có thể khiến huyết áp thay đổi và khó kiểm soát.

• Chất kích thích: Các chất kích thích như caffeine trong cà phê và nước tăng lực, nicotine trong thuốc lá hoặc rượu bia có thể làm tăng hoạt động của hệ thần kinh và khiến tim đập nhanh hơn. Điều này có thể làm huyết áp tăng tạm thời và gây dao động giữa các lần đo.

• Thay đổi nội tiết thai kỳ: Trong thời gian mang thai, sự thay đổi hormone như estrogen và progesterone có thể ảnh hưởng đến mạch máu và quá trình tuần hoàn máu. Điều này có thể khiến huyết áp ở phụ nữ mang thai tăng hoặc giảm so với bình thường.

• Bệnh lý nền: Một số bệnh lý như bệnh thận, bệnh tim mạch hoặc rối loạn nội tiết có thể ảnh hưởng đến cơ chế điều hòa huyết áp của cơ thể. Khi các bệnh lý này không được kiểm soát tốt, huyết áp có thể trở nên dao động.

• Vận động quá sức: Hoạt động thể chất giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, nhưng tập luyện với cường độ quá cao hoặc quá sức có thể làm huyết áp tăng tạm thời do tim phải hoạt động mạnh hơn.

• Hút thuốc lá: Nicotine trong thuốc lá có thể làm co mạch và làm tăng nhịp tim, từ đó khiến huyết áp tăng. Việc hút thuốc lâu dài còn có thể làm tổn thương thành mạch máu và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch.

Thay đổi nội tiết khi mang thai là một trong những nguyên nhân gây huyết áp không ổn định

Dấu hiệu huyết áp không ổn định

Dấu hiệu của huyết áp không ổn định có thể khác nhau tùy thuộc vào mức độ dao động của huyết áp và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Trong nhiều trường hợp, tình trạng này chỉ được phát hiện khi đo huyết áp định kỳ vì các triệu chứng có thể không rõ ràng. Khi xuất hiện biểu hiện, một số dấu hiệu thường gặp có thể bao gồm:

• Choáng váng

• Mắt mờ

• Mệt mỏi

• Tức ngực, tim đập nhanh

• Khó thở

• Buồn nôn

• Đổ mồ hôi

• Đau đầu

• Chảy máu mũi

• Hay quên, lú lẫn

• Ù tai

Choáng váng, đau đầu, mệt mỏi có thể là dấu hiệu huyết áp không ổn định 

Huyết áp không ổn định có nguy hiểm không?

Huyết áp không ổn định có thể gây nguy hiểm nếu tình trạng dao động xảy ra thường xuyên hoặc kéo dài. Khi huyết áp tăng hoặc giảm đột ngột, tim và mạch máu phải hoạt động nhiều hơn để duy trì lưu thông máu, từ đó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch.

Nếu không được kiểm soát, huyết áp dao động kéo dài có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đột quỵ hoặc tổn thương các cơ quan như não, tim và thận. Vì vậy, việc theo dõi huyết áp thường xuyên và kiểm soát các yếu tố nguy cơ là cần thiết để hạn chế các biến chứng.

Cách phòng ngừa huyết áp thay đổi thất thường

Duy trì lối sống lành mạnh có thể giúp hạn chế tình trạng huyết áp dao động và hỗ trợ bảo vệ sức khỏe tim mạch. Một số thói quen sinh hoạt dưới đây có thể giúp kiểm soát huyết áp hiệu quả hơn.

• Giữ cân nặng ở mức hợp lý: Duy trì cân nặng phù hợp giúp giảm áp lực lên tim và mạch máu. Thừa cân hoặc béo phì có thể làm tăng nguy cơ rối loạn huyết áp và các bệnh tim mạch.

• Uống đủ nước mỗi ngày: Uống đủ nước giúp duy trì thể tích máu ổn định và hỗ trợ quá trình tuần hoàn. Khi cơ thể thiếu nước, huyết áp có thể thay đổi và gây cảm giác mệt mỏi hoặc chóng mặt.

• Ăn uống khoa học, ăn nhạt, hạn chế caffeine: Chế độ ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và protein nạc có thể giúp hỗ trợ kiểm soát huyết áp. Ngoài ra, nên hạn chế muối, thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống chứa caffeine vì chúng có thể làm huyết áp tăng tạm thời.

• Tránh rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích: Rượu bia và nicotine trong thuốc lá có thể làm tăng nhịp tim, gây co mạch và khiến huyết áp thay đổi thất thường. Hạn chế hoặc tránh các chất kích thích giúp giảm nguy cơ ảnh hưởng đến hệ tim mạch.

• Duy trì vận động thể chất đều đặn: Hoạt động thể chất thường xuyên giúp cải thiện tuần hoàn máu và tăng cường sức khỏe tim mạch. Theo American Heart Association, người trưởng thành nên thực hiện ít nhất 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa phải mỗi tuần hoặc 75 phút hoạt động cường độ mạnh để duy trì sức khỏe tim mạch.

• Kiểm soát stress, đảm bảo ngủ đủ giấc: Căng thẳng kéo dài có thể khiến huyết áp tăng và thay đổi thất thường. Các phương pháp thư giãn như thiền, hít thở sâu hoặc yoga có thể giúp giảm stress và hỗ trợ ổn định huyết áp.

• Giữ ấm cơ thể, nhất là khi thời tiết thay đổi: Nhiệt độ lạnh có thể làm mạch máu co lại và khiến huyết áp tăng. Vì vậy, giữ ấm cơ thể khi thời tiết thay đổi có thể giúp hạn chế sự dao động của huyết áp.

• Theo dõi huyết áp định kỳ bằng máy đo huyết áp Omron: Theo dõi huyết áp thường xuyên tại nhà giúp phát hiện sớm những thay đổi bất thường của chỉ số huyết áp. Sử dụng máy đo huyết áp Omron giúp người dùng kiểm tra huyết áp nhanh chóng và thuận tiện, từ đó hỗ trợ theo dõi và quản lý sức khỏe tim mạch hiệu quả.

Huyết áp không ổn định có thể ảnh hưởng đến sức khỏe nếu kéo dài hoặc không được kiểm soát đúng cách. Duy trì lối sống lành mạnh và theo dõi huyết áp thường xuyên sẽ giúp phát hiện sớm những thay đổi bất thường. Sử dụng máy đo huyết áp Omron giúp kiểm tra huyết áp tại nhà thuận tiện, hỗ trợ bạn chủ động chăm sóc sức khỏe tim mạch.