Viêm họng mãn tính - Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị

Đau rát họng, ho khan và vướng cổ họng kéo dài dù đã uống thuốc nhiều lần nhưng vẫn không khỏi hẳn, đó chính là dấu hiệu điển hình của viêm họng mãn tính. Không ít người chủ quan bỏ qua, khiến viêm họng mãn tính tái đi tái lại và ngày càng khó điều trị hơn. Bài viết này Omron sẽ giúp bạn hiểu rõ triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả để thoát khỏi tình trạng dai dẳng này.

Viêm họng mạn tính là gì?

Viêm họng mãn tính là tình trạng niêm mạc họng bị viêm nhiễm kéo dài dai dẳng, thường trên 1 - 3 tuần, tái phát nhiều lần do điều trị cấp tính không triệt để. Bệnh được phân thành 4 thể dựa trên đặc điểm tổn thương:

• Viêm họng mạn tính sung huyết: Niêm mạc họng đỏ, nhìn thấy rõ nhiều mạch máu.

• Viêm họng mạn tính xuất tiết: Niêm mạc họng xung huyết đỏ, tăng tiết chất nhầy trong, hơi dính vào thành sau họng.

• Viêm họng mạn tính quá phát (viêm họng hạt): Niêm mạc họng đỏ, dày lên, các tổ chức bạch huyết phát triển thành nhiều đám to nhỏ rải rác hoặc tập trung thành dải dọc ở thành sau họng.

• Viêm họng teo: Niêm mạc họng mỏng, teo dần, khô do các tuyến nhầy giảm tiết, có màu hồng nhợt, đóng vảy vàng. Thể này thường gặp ở người lớn tuổi hoặc người mắc bệnh trĩ mũi.

Viêm họng mạn tính là tình trạng viêm họng kéo dài, tái phát nhiều lần với nhiều dạng tổn thương khác nhau

Triệu chứng thường gặp của viêm họng mạn tính

Theo Cleveland Clinic, các triệu chứng của viêm họng mạn tính bao gồm:

• Đau rát họng: Triệu chứng phổ biến nhất, biểu hiện bằng cảm giác đau âm ỉ, nóng rát, ngứa, khô và vướng họng kéo dài nhiều tuần. Triệu chứng thường rõ nhất vào buổi sáng sớm sau khi thức dậy.

• Khó chịu tại họng: Cảm giác khô họng, cay họng, ngứa họng và vướng víu như có dị vật, gây nuốt khó và đau khi nuốt, kể cả khi uống nước.

• Ho và khạc đờm: Ho khan hoặc ho có đờm quánh, dẻo, đặc. Người bệnh thường phải ho, khạc hoặc tằng hắng liên tục để làm thông thoáng cổ họng.

• Khàn tiếng: Giọng nói thay đổi, khàn do viêm nhiễm lan xuống thanh quản.

• Triệu chứng liên quan đến trào ngược: Ợ hơi, ợ chua và nóng rát vùng ngực sau xương ức ở những người bệnh có kèm trào ngược dạ dày thực quản.

• Triệu chứng toàn thân: Sốt nhẹ, mệt mỏi, đau đầu, thường không đặc hiệu và ít gặp hơn các triệu chứng tại chỗ.

Nguyên nhân gây viêm họng mạn tính

Viêm họng mạn tính có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất.

• Nhiễm trùng: Nhiều nhóm vi khuẩn có thể gây bệnh ở vùng hầu họng, trong đó phổ biến nhất là Streptococcus. Nếu không được điều trị, liên cầu khuẩn có thể gây tổn thương nghiêm trọng tại tim và cơ xương khớp.

• Khói bụi và ô nhiễm không khí: Thường xuyên hít phải bụi bẩn, hơi hóa chất, khói thuốc lá, bụi vôi, bụi xi măng hoặc khí thải có thể gây kích ứng niêm mạc họng kéo dài, dẫn đến viêm họng mạn tính.

• Viêm amidan mạn tính: Viêm amidan tái phát nhiều lần mà không được điều trị triệt để có thể lan sang gây viêm họng mạn tính, kèm theo các triệu chứng như sốt, buồn nôn, sưng hạch và đau đầu.

• Viêm xoang mạn tính: Dịch nhầy từ vùng xoang viêm, đặc biệt là viêm xoang sau, chảy xuống họng gây kích ứng và viêm nhiễm kéo dài.

• Trào ngược dạ dày thực quản: Dịch tiêu hóa có tính acid từ dạ dày trào ngược lên gây tổn thương niêm mạc họng, khiến người bệnh đau rát họng, khó nuốt và khàn tiếng.

• Ung thư vòm họng: Không phổ biến nhưng rất nghiêm trọng. Người bệnh thường có các triệu chứng toàn thân như mệt mỏi, sụt cân, chán ăn kèm theo khó nuốt, sưng cổ và chảy máu vùng họng, mũi.

• Các nguyên nhân khác: Tắc mũi mạn tính do vẹo vách ngăn, quá phát cuốn hoặc polyp mũi. Cơ địa dị ứng hoặc uống rượu thường xuyên cũng là những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Những đối tượng có nguy cơ cao mắc viêm họng mạn tính

Một số nhóm đối tượng và yếu tố làm tăng nguy cơ mắc viêm họng mạn tính bao gồm:

• Người bị viêm xoang, viêm amidan mạn tính hoặc có bất thường mũi do vẹo vách ngăn, polyp mũi.

• Người thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá, kể cả hút thuốc chủ động và hít khói thụ động.

• Người làm việc trong môi trường nhiều chất kích thích đường hô hấp như hơi hóa chất, bụi vôi, bụi xi măng.

• Người có cơ địa dị ứng với thời tiết, bụi, nấm mốc hoặc có thói quen uống rượu.

• Người có hệ miễn dịch suy yếu do mắc các bệnh lý như HIV, đái tháo đường, ung thư hoặc căng thẳng, mệt mỏi kéo dài.

Người viêm xoang, tiếp xúc khói bụi hoặc miễn dịch yếu dễ mắc viêm họng mạn tính

Cách phòng ngừa viêm họng mạn tính

Viêm họng mạn tính dễ tái phát nếu không kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ trong sinh hoạt hằng ngày. Dưới đây là những cách đơn giản nhưng hiệu quả giúp phòng ngừa và hạn chế tình trạng này:

• Vệ sinh răng miệng, mũi, họng: Súc họng hàng ngày bằng nước muối sinh lý để loại bỏ vi khuẩn và giữ ẩm niêm mạc. Đánh răng sau khi ăn, trước và sau khi ngủ dậy. Hút dịch mũi thường xuyên, không để chất tiết chảy xuống kích ứng niêm mạc họng.

• Điều trị dứt điểm các bệnh lý liên quan: Viêm xoang, viêm mũi, viêm amidan và trào ngược dạ dày thực quản là những nguyên nhân thường gặp dẫn đến viêm họng mạn tính, cần được chữa trị triệt để.

• Bảo vệ cổ họng và giữ ấm: Tắm nước ấm, giữ ấm cổ, ngực và gan bàn chân, đặc biệt khi thời tiết giao mùa hoặc lạnh.

• Tránh các tác nhân gây kích ứng: Không hút thuốc lá, tránh khói bụi, hóa chất độc hại. Đeo khẩu trang khi ra ngoài, đặc biệt ở những khu vực ô nhiễm. Hạn chế ăn thức ăn quá cay, nóng hoặc đồ chiên nướng.

• Tăng cường sức đề kháng: Ăn uống đủ chất, bổ sung vitamin A, C, D qua chế độ ăn, uống đủ nước và tập thể dục thường xuyên.

• Giữ môi trường sống trong lành: Giữ không gian sống thông thoáng, sạch sẽ và rửa tay thường xuyên bằng dung dịch sát khuẩn, nhất là sau khi ho và hắt hơi.

• Cẩn trọng khi điều trị viêm họng cấp: Không tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ để tránh kháng thuốc, khiến bệnh dễ chuyển sang mạn tính.

Các phương pháp điều trị viêm họng mạn tính 

Việc điều trị viêm họng mạn tính tại nhà cần kết hợp nhiều biện pháp, tập trung vào xử lý nguyên nhân và giảm triệu chứng để hạn chế tái phát. Dưới đây là các phương pháp thường được áp dụng:

• Điều trị nguyên nhân gốc rễ: Nếu nguyên nhân do viêm mũi xoang hoặc viêm amidan, cần điều trị triệt để bằng kháng sinh theo chỉ định bác sĩ. Nếu do trào ngược dạ dày thực quản, cần dùng thuốc giảm tiết acid, tránh nằm ngay sau ăn và kê cao gối khi ngủ.

• Giữ ẩm và làm dịu cổ họng: Uống nhiều nước ấm, trà nóng pha mật ong hoặc nước chanh ấm pha mật ong giúp làm dịu cổ họng và tăng sức đề kháng. Ngậm viên giảm đau họng cũng giúp kích thích tiết nước bọt, giữ ẩm cổ họng liên tục.

• Vệ sinh họng, súc miệng đúng cách: Súc họng bằng nước muối sinh lý 0,9% hoặc dung dịch kháng khuẩn, cứ khoảng 3 giờ một lần, đặc biệt trước và sau khi ngủ. Nhỏ mũi, rửa mũi bằng nước muối sinh lý hoặc nước biển sâu để loại bỏ dịch nhầy.

• Xông mũi họng bằng máy xông khí dung Omron: Giúp đưa thuốc trực tiếp vào đường hô hấp, làm loãng đờm và giảm viêm hiệu quả, đặc biệt phù hợp cho người ho kéo dài do bệnh lý hô hấp.

• Sử dụng thuốc theo chỉ định bác sĩ: Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm ho, long đờm, thuốc chống dị ứng hoặc kháng sinh khi có bội nhiễm vi khuẩn. Không tự ý dùng kháng sinh vì có thể gây kháng thuốc và làm bệnh nặng thêm.

• Khám chuyên khoa tai mũi họng định kỳ: Tái khám định kỳ để theo dõi tiến triển và điều chỉnh kịp thời. Cần đi khám ngay khi xuất hiện khàn tiếng kéo dài, nuốt đau, nuốt vướng, sụt cân nhanh hoặc có khối bất thường ở cổ.

Qua bài viết, hy vọng bạn đã nắm rõ nguyên nhân và cách điều trị viêm họng mãn tính đúng hướng để bệnh không tiếp tục tái phát. Kết hợp thêm máy xông khí dung Omron trong quá trình điều trị tại nhà là cách giúp thuốc thấm sâu vào đường hô hấp, giảm viêm và cải thiện triệu chứng nhanh hơn.